කිරිබත් හදන හැටි: රසට හා හරියට පිසින ලාංකේය විදිය

අලුත් අවුරුද්දට, මාසේ පලවෙනි දවසට, නැත්නම් ගෙදර හොඳ දෙයක් වෙන හැම වෙලාවකම අපේ මේසය උඩ තියෙන්නේ කිරිබත් (milk rice) කෑල්ලක්. මට මතකයි කුඩා කාලේ අම්මා ලිප ළඟ වළඳක් තියාගෙන හැන්දකින් කලවම් කරන ශබ්දය ඇහෙනකොටම, අද හොඳ දවසක් කියලා හිතුණා. කිරිබත් කියන්නේ පිඟානකට වඩා වැඩි දෙයක් — එක ආශීර්වාදයක්, ආරම්භයක්, සමරුවක්.

ගොඩක් අය හිතන්නේ කිරිබත් හදන එක ලේසි දෙයක්. ඇත්තටම පහසුයි, ඒත් රසට හදන්න නම් කරුණු කීපයක් දැනගන්න ඕනේ. නියම පිරිසිදු, මෘදු, ඒත් කැඩෙන විදියට කපන්න පුළුවන් කිරිබත් එකක් හදන්න මං ඉගෙනගත්ත දේවල් මෙතැන ලියනවා.

හරි බත් තෝරගමු

කිරිබත් රසට හදන්න මුල්ම පියවර තමයි හරි බත් වර්ගයක් තෝරගන්න එක. මං හැමදාම පාවිච්චි කරන්නේ සම්බා හෝ කීරි සම්බා. සම්බා වලින් එන මෘදු බව, ඇලෙන ගතිය කිරිබත් එකට අත්‍යවශ්‍යයි. නාඩු බත් වලින් කරන්න පුළුවන් වුණත්, ඒකෙ එන රසය හරියට කිරිබත් වගේ එන්නේ නෑ.

බත් හොඳට හෝදන්න ඕනේ. වතුර පැහැදිලි වෙනකම් තුන් හතර වතාවක් හෝදගන්න. මේකෙන් අමතර පිටි ටික ඉවත් වෙලා බත එකට ඇලෙන්නේ නැතුව, ඒත් මෘදු වෙනවා.

පොල් කිරි — රහසක් මෙතැන තියෙනවා

කිරිබත් කියන නමම එනවා පොල් කිරි නිසා. මං කියන්නේ පුළුවන් නම් අලුත් ගාගත්ත පොලින් කිරි මිරිකගන්න කියලා. ටින් එකේ එන පොල් කිරි පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්, ඒත් ගෙදර මිරිකගත්ත කිරි වල රසය වෙනස්.

මුල්ම මිරිකන මාමිටි කිරි (පළවෙනි කිරි) අන්තිමට දාන එක තමයි මගේ ක්‍රමය. දිය කිරි වලින් බත උයලා, අන්තිමට ඝන කිරි දාලා හොඳට කලවම් කරගත්තම, කිරිබත් එකට එන මේද රසය හා සුවඳ අපූරුයි.

අම්මගේ උපදෙස: ලුණු ටික අඩුවැඩි කරගන්න බය වෙන්න එපා — කිරිබත් එකේ රසය තීරණය වෙන්නේ ලුණු හරියට දැම්මොත් විතරයි.

පිසින වෙලාවේ සැලකිලිමත් වෙන්න

බත උයද්දි වළඳ පතුලට බත නොඇලෙන්න මද ගින්නේ තියන් කලාතුරකින් කලවම් කරන්න. කිරි දාගෙන උයද්දි නම් අනිවාර්යෙන්ම ලිප ළඟ ඉන්න ඕනේ — මොකද කිරි ඉක්මනට පතුලට ඇලෙනවා, පිලිස්සෙනවා. මං හැමදාම ලී හැන්දකින් සෙමින් කලවම් කරනවා.

බත හොඳට ඉදිලා, කිරි අවශෝෂණය වෙලා, එක එකට බැඳෙන ගතියක් ආවම තමයි ලෑස්ති. ඕනවට වඩා වියළුවොත් කිරිබත් තද වෙනවා, ජලය වැඩි වුණොත් එක එකට බැඳෙන්නේ නෑ.

හැඩයට කපන හැටි

පිසපු කිරිබත් කෙළින්ම පිඟානකට හෝ කෙසෙල් කොළයකට දාලා, තෙත් කරගත්ත හැන්දකින් හරි අතකින් හරි මට්ටම් කරගන්න. සෙ.මී. එකහමාරක් විතර ඝනකමට තියන්න. පොඩ්ඩක් සිසිල් වෙන්න දීලා, තෙත් පිහියකින් දියමන්ති (diamond) හැඩයට කපාගන්න. ටිකක් සිසිල් වෙච්ච කිරිබත් කපන්න ලේසියි, කෑලි කැඩෙන්නෙත් නෑ.

කිරිබත් එක්ක ගැලපෙන දේවල්

කිරිබත් වලට ලුණු මිරිස් සම්බෝලයක් නැතුව බෑ කියලයි මං හිතන්නේ. ඒත් එක්කම සීනි සම්බෝලය, කඩල හොද්ද, හාල්මැස්සන් බැදුම, නැත්නම් කැවුම් කොකිස් වගේ රසකැවිලි ටිකකුත් එක්ක මේසය පොහොසත් වෙනවා.

මගේ ගෙදර නම් අලුත් අවුරුද්දට කිරිබත් එක්ක තනි ලුණු මිරිස් සම්බෝලයක් සහ පොඩි පැණි බදුනක් තියනවා — රසට කන්නත්, මිහිරියට කන්නත් කැමති අයට.

පොඩි උපදෙස් ටිකක්

• කිරි දාන්න කලින් බත හොඳට ඉදිලාද කියලා බලන්න. තද බත් එක්ක කිරි දැම්මොත් කිරිබත් කෑලි මෘදු වෙන්නේ නෑ.
• ලුණු දාන්නේ කිරි දාපුවාට පස්සේ — එතකොට ලුණු රසය බත පුරාම සමානව යනවා.
• ඉතුරු වුණොත් ශීතකරණයේ තියලා පහුවදා ටිකක් රත් කරගෙන කන්න පුළුවන්, ඒත් අලුතෙන්ම කන එකට වඩා දෙයක් නෑ.

මුලින්ම කිරිබත් හදද්දි පොඩ්ඩක් අවුල් වෙයි. ඒත් දෙතුන් වතාවක් කරාම, මනින්නවත් ඕනේ වෙන්නේ නෑ — අත පුරුදු වෙනවා. ඊළඟ සුබ දවසට ඔයාගෙම අතින් හදපු කිරිබත් කෑල්ලක් මේසෙට දාන්න, ගෙදර අයත් ආඩම්බර වෙයි.